Trudno nie zgodzić się z twierdzeniem, że przepaść cywilizacyjna między wsią a miastem istniała zawsze. Mimo iż trudno zaprzeczyć pewnemu kulturowemu postępowi, który dokonał się na wsi oraz korzyści wynikających z przystąpienia krajów Europy Środkowej i Wschodniej do Unii Europejskiej, to rozdźwięk między nią a miastem i tak pogłębia się. Tempo zmian społeczno-ekonomicznych w mieście jest wielokrotnie szybsze. Wielu z tych zjawisk nie da się cofnąć. Projekt Stowarzyszenia Ekologiczno Kulturalnego "Ziarno „ pt. Wiejskie ośrodki edukacji – ku zrównoważonej przyszłości pokazuje Nam, że dzięki temu przedsięwzięciu zmiany już dokonały się na polskiej wsi są możliwe.

Smakołyki zrobione przez uczestniczki kurs szkoły ludowej- Zdrowa Kuchnia

Niepokojącym zjawiskiem jest likwidacja prawie połowy wiejskich szkół, oraz bibliotek, domów kultury, kół gospodyń wiejskich, spowodowane głównie względami ekonomicznymi. Droga do szkoły i edukacji mieszkańca wsi – i tak już długa – jeszcze się wydłuża. Zwiększają się bariery geograficzne powiększają bariery psychologiczne i mentalne. Mają one swoje głębokie – wręcz historyczne – korzenie, które wiążą się z dość powszechnym w społeczeństwie lekceważeniem zawodu rolnika, pracy na roli, kultury wsi. Musimy pamiętać o tym, jak cennym zasobem społecznym, przyrodniczym i ekonomicznym jest wieś, i zastanawiać się nad tym, jak w mądry i perspektywiczny sposób wspierać jej rozwój, by te walory rozwijać – mówią realizatorzy projektu.

W STRONĘ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Celem trzyletniego projektu było stworzenie modułu edukacji dorosłych mieszkańców wsi na terenach wiejskich Europy Środkowej i Wschodniej na bazie doświadczeń skandynawskich idei uniwersytetów ludowych, brytyjskich doświadczeń w edukacji dla zrównoważonego rozwoju oraz polskich, litewskich i słowackich w prowadzeniu edukacji dorosłych mieszkańców wsi. Projekt oparty jest na społecznościach lokalnych, dopasowanych do miejscowych zasobów i potrzeb, służących zrównoważonej przyszłości regionu. Grupę odbiorcą projektu stanowią dorośli mieszkańcy obszarów wiejskich, bezrobotni, osoby w trudnej sytuacji ekonomicznej lub rodzinnej, liderzy i kierownicy różnych placówek edukacyjnych zainteresowanych testowaniem modułu na swoim terenie. Inspiracją dla realizatorów projektu były 3 wizyty studyjne projektu:

• Pedagogika grundtvigowska - Uniwersytety Ludowe, Dania , 2004 rok
• Edukacja dla zrównoważonego rozwoju, Wielka Brytania, Walia, 2005 rok
• Edukacja dla pokoju, Słowacja, Włochy, Słowenia, 2006 rok

ZMIENIAJĄCA SIĘ RZECZYWISTOŚĆ

A kobiety tną, składają i kleją

Realizatorzy projektu traktują człowieka całościowo, holistycznie. Dostrzegają jego wielowymiarową inteligencję. Uwzględnione zostało to w procesie kształcenia grup odbiorców w czterech blokach tematycznych w formie kursu szkoły ludowej:

• „Zdrowie i ekologia” (w tym ogrodnictwo i rolnictwo ekologiczne, sztuka recyclingu, zarządzanie odpadami, kosmetyka itp.)
• „Sztuka i rzemiosło” (w tym ceramika, teatr cieni, florystyka, stolarstwo itp.)
• „Kurs komputerowy” (w tym korzystanie z komputera i Internetu, podstawy tworzenia stron www itp.)
• „Rozwój osobisty i społeczny” (w tym warsztaty psychologiczne, sztuka porozumiewania się, spotkania z ciekawymi ludzi reprezentujących środowisko artystów, rzemieślników, polityków itp.)

A kobiety tną, składają i kleją

Jedna z uczestniczek kursu w Kruszynie w województwie kujawsko-pomorskim twierdzi - Najistotniejszą sprawą było dla mnie to, że mogłam sobie uzmysłowić, że potrafię robić wiele ciekawych rzeczy sama. Każdy kurs trwał minimum 20 dni – to jest 4 do 10 tygodni. W każdym kursie uczestniczyło co najmniej 15 osób. Włączenie elementów wiedzy o aspektach społecznych, środowiskowych i ekonomicznych do warsztatów wpisało się w ideę rozwoju zrównoważonego. Warsztaty prowadzone były poprzez interaktywne metody uczenia się, wykorzystanie koncepcji wielu inteligencji, „oświecenie” i „ożywienie”, pobudzenie motywacji do dalszego rozwoju osobistego ( tradycja szkół ludowych Grundtviga) oraz tworzenie grup wsparcia. Osoba prowadząca zajęcia z rozwoju osobistego w Kodeniu w województwie lubelskim mówi, że w jej przekonaniu najbardziej charakterystyczne dla tej edycji szkoły ludowej było zrozumienie iż zmiany są możliwe. Zmieniając siebie zmieniamy otoczenie - nigdy odwrotnie. Zauważyłam w postawach i tonie głosu jak zaczynają cenić siebie i traktować jako osobę niepowtarzalną, dają sobie publicznie prawo do bycia tym, kim są, jednocześnie z zaciekawieniem i szacunkiem słuchają tego co inni mają do powiedzenia. Zajęcia były pomyślane jako przebudzenie pewnych tendencji, uświadomienie przestrzeni dla zmian. Sądzę, iż cel został osiągnięty, ponieważ kursanci wskazywali na ogromna potrzebę rozwijania dostępności szkoleń z zakresu rozwoju osobistego w przyszłości, a to oznacza, iż są świadomi swoich możliwości i potrzeb.

Uczestnicy kursu szkoły ludowej z Grzybowa

Realizatorzy zakładali przeprowadzenie 30 kursów. W czasie całego projektu w sumie przeprowadzono 34 kursy w 22 społecznościach lokalnych. Dotyczyły one różnych obszarów osobowości uczestników, rozwijały różne talenty, pozwoliły wymknąć się z pułapki wąskiej specjalizacji, która we współczesnej rzeczywistości ciągle zmieniających się warunków cywilizacyjnych i rynku pracy może być dla wielu ślepym zaułkiem… otworzyliśmy różne sfery świadomości i kreatywności, pozwoliliśmy na skuteczniejsze radzenie sobie w nowej, zmieniającej się rzeczywistości. – mówią realizatorzy projektu.

INFORMACJE O PROJEKCIE

Projekt „Wiejskie ośrodki edukacji – ku zrównoważonej przyszłości” realizowany przez Stowarzyszenie Ekologiczno Kulturalne "Ziarno" został dofinansowany ze środków unijnych programu Sokrates Grundtvig. W czasie trwania projektu (trzy lata 2003-2006) wnioskodawca otrzymał z Komisji Europejskiej 334 080 euro. Partnerami projektu były różne podmioty społeczne z 6 krajów Unii Europejskiej - Danii: Brenderup Folkehojskole Denmark Wielkiej Brytanii: Field Studies Council Litwy: Dvasines Pagalbos Jaunimui Centras Słowacji: Ludia a Voda Irlandii: St.Sheelan's College of Further Education oraz Polski: Lubelski Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Fundacja Rozwoju Gminy Zelów Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Wypracowany model edukacji, ma pomóc mieszkańcom tych terenów stać się mądrymi, kreatywnymi, otwartymi i znającymi swoje korzenie oraz wartość własnej tradycji obywatelami globalnej wioski. Nie jest to proste, wymaga od organizatora i nauczycieli nie tylko umiejętności i kreatywności, ale też zwykłej ludzkiej wrażliwości, empatii, serdeczności, zdolności współodczuwania.

PRZEPIS NA SZKOŁĘ LUDOWĄ

W załączniku znajduje się opis metodologii projektu

Zapraszamy do lektury publikacji „Siejąc ziarna przyszłości” wydanej w ramach projektu oraz na stronę internetową.

KONTAKT

Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne „ZIARNO” Grzybów 1/2
09-533 Słubice
tel/fax: 024 277 89 63
e-mail: ziarnongo (at) o2.pl
www.ziarno.org.pl/grundtvig
Osoba do kontaktu: Ewa Smuk Stratenwerth