W 2004r. Fundacja Dzieci Niczyje oraz Ministerstwo Sprawiedliwości rozpoczęły kampanię społeczną „Dziecko – świadek specjalnej troski”, której celem jest uwrażliwienie środowisk związanych z interwencją prawną (sędziowie, prokuratorzy, policjanci, biegli sądowi) na wyjątkową sytuację dziecka jako świadka oraz podniesienie ich kompetencji związanych z przesłuchiwaniem najmłodszych.

Przez wiele lat problem specyficzności dziecka jako osoby zeznającej był przez powołane do tego osoby czy środowiska pomijany lub niedoceniany. Brakowało odpowiednich procedur, uwarunkowań prawnych, a także przygotowanych pod tym kątem ludzi i przyjaznych dziecku miejsc przesłuchań. Najmłodsi składali zeznania na komisariacie, który sam w sobie budzi złe skojarzenia, byli zmuszeni do wielokrotnego ich powtarzania, co narażało ich na wtórna traumatyzację i powrót do często drastycznych zdarzeń.

BEZ STRACHU I LĘKU

Zeznania dzieci dyskretnie rejestrowane są w pokoju przesłuchań

Jednym z pierwszych sukcesów kampanii było otwarcie pokoju przesłuchań dziecięcych na ulicy Mazowieckiej 12 w Warszawie. Na wyjątkowość tego miejsca składa się z jednej strony jego wystrój, zupełnie inny od tego, jaki można spotkać na komisariacie, a także wyposażenie go w sprzęt przeznaczony do rejestracji składanych zeznań. Pomysł spodobał się innym komendom policji na terenie kraju. Coraz więcej z nich przystosowuje pomieszczenia w tym właśnie celu. Skuteczne wykorzystanie przyjaznych pokoi przesłuchań umożliwiły zmiany prawne, art. 185, który zezwala na jednokrotne składanie zeznań przez dziecko, ich rejestrację i odtworzenie przed sądem. Początkowo objęto nim wyłącznie ofiary wykorzystywania seksualnego, obecnie również ofiary przemocy.

POD SKRZYDŁAMI OPIEKUNA

Przyjazny pokój przesłuchań

Kolejny element kampanii to program „Opiekun dziecka – ofiary przestępstwa”, w ramach którego uruchomiono infolinię dla rodziców. Udział w przedsięwzięciu biorą wolontariusze (przeszkoleni studenci prawa i psychologii). Na podstawie rozmowy telefonicznej kwalifikują oni dziecko do spotkania z jego opiekunem. Wsparcie otrzymuje cała rodzina, od momentu rozpoczęcia postępowania do wyroku sądu. Ma ono charakter psychologiczny, ale także merytoryczny, z zakresu przepisów czy kompetencji poszczególnych organów.

Należy pamiętać, że dziecko jest pośrednim beneficjentem kampanii, bezpośrednio ma ona trafić do osób profesjonalnie związanych z wymiarem sprawiedliwości, jako odpowiedzialnych za jakość i profesjonalizm przesłuchań nieletnich. Reakcje środowiska na kampanię były bardzo zróżnicowane, od pełnej aprobaty i aktywnej współpracy po brak zainteresowania i niedostrzeganie problemu. Mimo wszystko sam cel tych działań oraz dziecko jako swojego rodzaju powtórna ofiara, która doświadczyła jakiegoś cierpienia najpierw ze strony przestępcy, a następnie samego wymiaru sprawiedliwości powoduje, że sprawa ta jest niekontrowersyjna i mogła od początku liczyć na wsparcie ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, niezależnie od rządzącej w danym czasie ekipy.

ZMIENILI LOS MAŁYCH ŚWIADKÓW PRZEMOCY

Już kilkanaście komend policji przystosowało pokoje przesłuchań dla małych świadków

Kampania społeczna „Dziecko – świadek specjalnej troski” trwa już kilka lat, co roku na jesieni organizowana jest konferencja „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw”. Powstają kolejne książki, broszury, kwartalniki „Dziecko krzywdzone” skierowane do sędziów, prokuratorów, policjantów, psychologów-biegłych sądowych, uczestniczących w interwencji prawnej oraz pomagających dzieciom-ofiarom przestępstw, rodziców i samych dzieci. W ciągu relatywnie krótkiego okresu czasu udało się dokonać ogromnej zmiany w kwestii przesłuchań, na którą złożyły się modyfikacje prawa, stworzenie przyjaznych dziecku miejsc oraz stopniowa przemiana świadomości środowisk związanych z wymiarem sprawiedliwości. Wszystko to zadecydowało o niewątpliwym sukcesie przedsięwzięcia i daje szansę wielu dzieciom na choćby częściową poprawę ich trudnych losów jako ofiar przestępstw.

KOALICJA NA RZECZ PRZYJAZNEGO PRZESŁUCHIWANIA DZIECI

22 lutego 2007r.w Dniu Ofiar Przestępstw, z inicjatywy Fundacji Dzieci Niczyje zawiązała się Koalicja organizacji na rzecz przyjaznego przesłuchiwania dzieci. Do Koalicji zaproszone zostały instytucje prowadzące przesłuchania małych świadków ( prokuratury, sądy) oraz prowadzące pokoje przesłuchań dziecięcych (policja, placówki pomocowe, organizacje pozarządowe i in.) Koalicja liczy sobie  już 99 koalicjantów.

Więcej informacji : „Dziecko – świadek specjalnej troski”

KONTAKT

Centrum Pomocy Dzieciom "Mazowiecka"
ul. Mazowiecka 12 lok.25
00-048 Warszawa
tel./fax (22) 826 88 62, 826 14 34